ขนมบุหงาบูดะ, ขนมดอกลำเจียก

ขนมบุหงาบูดะ หรือ ขนมดอกลำเจียก สีสัน สดใส สะดุดตา น่ารับประทาน

วันนี้ผมมีโอกาสได้นำเรื่องราวดีๆ เกี่ยวกับขนมที่มีชื่อว่า “ขนมบุหงาบูดะ” หรือ “ขนมดอกลำเจียก” ซึ่งเป็นขนมพื้นเมืองของจังหวัดสตูล ที่สืบทอดกันมาตั้งแต่สมัยโบราณ มาฝากกันอีกแล้วนะครับ

“ขนมดอกลำเจียก” ชื่อนี้ ทำให้นึกถึง “ดอกบุหงาลำเจียก” ซึ่งเป็นไม้ดอกหอมที่ผมชื่นชอบและเคยโพสไปก่อนหน้านี้

แม้ว่าผมจะยังไม่ทราบข้อมูลที่แน่ชัดว่า เหตุใดถึงได้ชื่อว่า ขนมดอกลำเจียก ก็ตาม แต่ก็ถือว่าเป็นขนมที่มีลักษณะรูปทรงที่แปลก และมีสีสันสะดุดตา น่าทานมากครับ

“ขนมบุหงาบูดะ” หรือ “ขนมดอกลำเจียก” ขนมพื้นเมือง ของฝากจากสตูล

ตามข้อมูลบอกไว้ว่า.. ขนมบุหงาบูดะ หรือ ขนมดอกลำเจียก เป็นขนมที่มีการทำกัน ตั้งแต่ในสมัยพระยาสมันตรัฐ โดยคนในสายสกุลกรมเมือง ที่ได้เข้าไปรับใช้อยู่ในวังเก่าเจ้าเมืองสะโตย หรือที่เรียกว่า จังหวัดสตูล ในปัจจุบัน

ขนมบุหงาบูดะ หรือ ขนมดอกลำเจียก มีลักษณะสี่เหลี่ยมคล้ายหมอน ทำด้วยมะพร้าวทึนทึก และแป้งข้าวเหนียวผสมด้วยน้ำตาล เกลือ น้ำ และกะทิ เป็นขนมพื้นบ้านของชาวมุสลิม ที่นิยมทำเป็นขนมใช้ในงานเทศกาลงานพิธีที่สำคัญๆ ทางศาสนาอิสลาม อาทิ งานเทศกาลฮารีลายอ ตรุษของอิสลาม เทศกาลถือศีลอด งานแต่งงาน และเทศกาลงานอื่นๆ อีกมากมาย และนอกจากนี้ ยังใช้เป็นขนมต้อนรับแขกบ้านแขกเมืองที่มาเยือน

ในอดีต ขนมบุหงาบูดะ หรือ ขนมดอกลำเจียก จะทำกันเฉพาะในช่วงเทศกาลสำคัญ ไม่มีขายตามท้องตลาด จะต้องรอจนถึงช่วงเวลาเทศกาลถึงจะได้รับประทาน แต่ปัจจุบันขนมบุหงาบูดะ หรือ ขนมดอกลำเจียกได้มีการทำออกจำหน่าย เป็นของฝากติดไม้ติดมือนักท่องเที่ยว และผู้ที่สนใจตลอดทั้งปี โดยมีกลุ่มเยาวชนและกลุ่มแม่บ้าน ที่ได้สืบทอดภูมิปัญญาดั้งเดิมของบรรพบุรุษ รวมกลุ่มทำขนมพื้นบ้านชนิดนี้ จนกลายเป็นสินค้าโอท็อป ที่สร้างชื่อเสียงให้กับจังหวัดสตูล

สำหรับแหล่งผลิตขนมบุหงาบูดะ หรือ ขนมดอกลำเจียกที่สำคัญและมีชื่อเสียง มีอยู่หลายกลุ่ม ซึ่งแต่ละกลุ่มได้พัฒนารูปร่างหน้าตา รสชาติ สีสัน และรูปแบบบรรจุภัณฑ์แตกต่างกัน แต่แหล่งผลิตที่ได้รับการยอมรับและเป็นที่รู้จักกัน ได้แก่ กลุ่มแม่บ้านเกษตรกรบ้านปากปิง ตำบลกำแพง อำเภอละงู

สมาชิกกลุ่ม เล่าให้ฟังว่า จริงๆ แล้วขนมบุหงาบูดะ หรือ ขนมดอกลำเจียก มีผลิตกันหลายเจ้า แต่ส่วนใหญ่แล้วลูกค้าจะรู้จักและนิยมมาซื้อที่นี่ เพราะกลุ่มเราทำมานาน และผลิตกันทุกช่วงเทศกาล มีขนมออกจำหน่ายสม่ำเสมอ

ทั้งนี้ กลุ่มยังมีขนมพื้นบ้านอื่นๆ อีกหลายชนิด อาทิ ทองม้วน ทองพับ คุกกี้สิงคโปร์ ขนมไข่เต่า เป็นต้น แต่ขนมบุหงาบูดะ หรือ ขนมดอกลำเจียก จะเป็นสินค้าเด่น ที่สร้างรายได้ให้กับกลุ่มมากที่สุด

“เริ่มทำช่วงแรกๆ จะขายในชุมชน และตามอำเภอใกล้เคียง หลายคนให้ความสนใจ เนื่องจากมีลักษณะเด่นที่รูปทรง สีสันที่สะดุดตา ต่อมาก็ทำขายเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ จนติดตลาดเป็นที่รู้จักจนได้รับการคัดเลือก ให้เป็นสินค้าหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ของจังหวัดสตูล

ขั้นตอนการทำขนมบุหงาบูดะ หรือ ขนมดอกลำเจียก สมาชิกบอกว่า เราทำกันทุกวัน โดยจะมีสมาชิกมาสลับหมุนเวียนกันทำ กว่า 30 คน ซึ่งแต่ละคนนั้นจะแบ่งหน้าที่กันอย่างชัดเจน ใครถนัดทำตัวขนมก็ทำตัวขนม ถนัดทำไส้ก็ทำไส้ ถนัดขายก็ขาย แล้วแต่ความสามารถของแต่ละคน แต่ทุกคนจะมีความสำคัญเท่ากันหมด” คุณรีอ๊ะ กล่าว

ขนมบุหงาบูดะ หรือ ขนมดอกลำเจียก ณ วันนี้ กลุ่มสมาชิกได้พัฒนารูปทรงจากเดิม ที่เป็นสี่เหลี่ยมแบนๆ ธรรมดา ก็พัฒนาให้รูปทรงสูงขึ้นคล้ายหมอน และเพิ่มสีสันให้กับขนมด้วยการนำสีจากธรรมชาติ อย่างสีเขียวจากใบเตย สีแดงจากน้ำหวาน สีม่วงจากดอกอัญชันมาผสมให้ขนมดูน่ารับประทาน นอกจากนี้ ยังปรับเปลี่ยนบรรจุภัณฑ์ใหม่ บรรจุง่าย ขนส่งแล้วขนมไม่แตก คงรูปเดิม

ส่วนผสม ขั้นตอน วิธีทำ ขนมบุหงาบูดะ หรือ ขนมดอกลำเจียก

สำหรับส่วนผสม ขั้นตอน วิธีการทำ กลุ่มสมาชิกได้เปิดเผยสูตรและขั้นตอนการทำให้ฟัง โดยเริ่มจาก ไส้ขนม ที่ทำจากมะพร้าวขูดขาวสะอาด จากนั้นนำเนื้อมะพร้าวมาผสมกับน้ำตาลทรายขาว และตามด้วยสีผสมอาหารหรือสีที่ได้จากธรรมชาติ เพื่อเพิ่มความโดดเด่นของสี เติมเกลือลงไปเล็กน้อย จากนั้นนำใบเตยหอมไปต้มและเอาน้ำมาผสม กวนจนเนื้อมะพร้าวและส่วนผสมแห้งสนิทก็นำไปใช้ได้

ส่วนแป้งขนม เริ่มจากนำแป้งข้าวเหนียว น้ำเปล่า ผสมเกลือเล็กน้อย คลุกเคล้าจนแป้งได้ที่ จากนั้นนำกระทะตั้งไฟให้ร้อน นำแป้งที่ผสมไปร่อนในกระทะ พอแป้งเป็นแผ่นแล้ว ก็นำไส้ที่เตรียมไว้ ไปใส่แล้วพับเป็นรูปสี่เหลี่ยมคล้ายหมอน ปล่อยทิ้งไว้สักครู่ก็นำไปบรรจุใส่กล่องส่งจำหน่าย

อุปกรณ์ที่ใช้
1. กระทะโรตี
2. เตาแก๊ส หรือเตาไฟฟ้า
3. ตะหลิว
4. ที่ร่อนแป้ง
5. กะละมัง/อ่างผสมแป้ง
6. ทัพพีแบน
7. ช้อน หรือคีมจับน้ำแข็ง
8. ถาด
9. ผ้าเช็ดกระทะ

ส่วนผสมไส้ขนม (ได้ขนม 300 ชิ้น)
1. มะพร้าวขูดขาว 1 กิโลกรัม
2. น้ำตาลทรายขาว 700 กรัม
3. สีผสมอาหาร (สีธรรมชาติที่ได้จากดอกอัญชัน ใบเตย)
4. เกลือป่น
5. น้ำสะอาด 1/2 ถ้วย

ส่วนผสมของแป้ง (ได้ขนม 300 ชิ้น)
1. แป้งข้าวเหนียว 1 กิโลกรัม
2. เกลือป่น 1 ช้อนชา
3. น้ำสะอาด 1 ถ้วย

สำหรับ ขนมบุหงาบูดะ หรือ ขนมดอกลำเจียก สามารถเก็บไว้ได้ 15 วัน ในอุณหภูมิห้อง แต่ถ้าใส่ไว้ในตู้เย็นจะเก็บได้นานถึง 30 วัน

หากใครที่ผ่านไปเที่ยวจังหวัดสตูล ก็อย่าลืมไปแวะหาซื้อรับประทาน และซื้อกลับมาเป็นของฝากกันได้ ซึ่งจะมีวางจำหน่ายอยู่ที่เทสโก้ โลตัส สาขาสตูล หรือจะไปซื้อกันได้ที่ กลุ่มแม่บ้านเกษตรกรปากปิง โทร. (086) 957-3090 (คุณรีอ๊ะ), (086) 286-7744 (คุณมณฑา) รับรองได้ว่า ขนมบุหงาบูดะ หรือ ขนมดอกลำเจียก ของที่นี่ทั้งสดและใหม่ทุกวันนะครับ

ขอขอบคุณข้อมูลดีๆ และภาพสวยๆ จากรายงานพิเศษ โดยอภิวัฒน์ คำสิงห์ของ
ที่มา : มติชนออนไลน์

หากมีโอกาสได้ไปเที่ยวจังหวัดสตูล อีกครั้ง..
คราวนี้ ผมต้องขอลองชิม “ขนมบุหงาบูดะ” หรือ “ขนมดอกลำเจียก” นี้ให้ได้ครับ!.. ^^
(ปล.ใครอยากชิม ลงชื่อไว้ ไปเที่ยวอีกเมื่อไหร่ จะซื้อมาฝาก)